Een rode draad in de bijeenkomst was het belang van regionale samenwerking bij de energietransitie om tot de RES 2.0 te komen. Vraagstukken rond netcapaciteit, duurzame opwek, warmte en ruimtelijke ontwikkeling beperken zich niet tot één gemeente. Door samen te werken kunnen we kennis delen, keuzes beter op elkaar afstemmen en bouwen aan een energiesysteem dat de ontwikkeling van de regio ondersteunt.
Bekijk de presentatie over het RES 2.0 proces
Het programma van de avond
John Bankers, vicevoorzitter van het wethoudersoverleg energietransitie startte de avond met een korte reflectie op waarom regionale samenwerking onmisbaar is in de energietransitie. Vervolgens gaf Barbara Marcus, programmaregisseur energietransitie een toelichting op het programma. Ze gaf aan dat deze avond is bedoeld als algemene introductie op de regionale samenwerking op de energietransitie en er daarom minder ruimte is voor verdieping. Daarom alvast de volgende tips:
- 30 september: Webinar VNG voor raadsleden over netcongestie
- 3 november: Webinar VNG voor raadsleden over de warmtetransitie
- 24 november: Webinar VNG voor raadsleden over de mobiliteitstransitie
- 26 januari: Webinar VNG over participatie en communicatie in de energietransitie
Lees meer over de VNG-webinars en meld je aan
Terugblik en vooruitblik: De route naar RES 2.0
Na een aftrap van John Bankers, zijn de raadsleden meegenomen in het proces en de planning richting de RES 2.0. Ronald Kraus, projectleider RES 2.0, gaf een beeld van de huidige stand van zaken en de stappen die voor ons liggen. In 2021 hebben we in de regio samen de RES 1.0 vastgesteld, met afspraken over zon- en windenergie, het verduurzamen van woningen en de afstemming van warmtebronnen. Kort daarna kregen we te maken met een nieuwe realiteit, met netcongestie. Energie is inmiddels een cruciale randvoorwaarde geworden voor woningbouw, economische ontwikkeling en de verdere groei van onze regio. De centrale vraag is daarom niet langer alleen hoeveel duurzame energie we kunnen opwekken. De uitdaging is vooral hoe we een energiesysteem ontwikkelen dat betrouwbaar, betaalbaar en schoon is, én ruimte biedt aan de ambities van onze regio. Over die gezamenlijke koers maken we de komende periode afspraken in de RES 2.0.
Wetenschappelijke urgentie en voorwaarden: Prof. dr. André Faaij
Aansluitend nam prof. dr. André Faaij de zaal mee in de bredere context. Zijn boodschap sloot naadloos aan op de discussie: de energietransitie moet nú gebeuren, én het kan, mits we slimme keuzes maken en integraal durven plannen. Niets doen leidt tot torenhoge maatschappelijke kosten en het vastlopen van regionale voorzieningen en woningbouw.
Bekijk de presentatie van prof. dr. André Faaij
Ervaringen in de praktijk
Vervolgens gingen de raadsleden en bestuurders zelf aan de slag. Eén groep speelde, verdeeld over 6 tafels, de interactieve Serious Game Energiesysteem van Energiegames. Het spel confronteerde de deelnemers met de weerbarstige werkelijkheid: overbelaste transformatorstations, terugleverstops en de spanning tussen lokale woningbouw- of verduurzamingsplannen en de fysieke grenzen van het stroomnet. Door gezamenlijk te sturen op netbelasting, batterijcapaciteit en het opzetten van lokale energiegemeenschappen werd ervaren hoe complex de afwegingen zijn.
De andere groep ging aan de slag met een game over rechtvaardigheid bij klimaattransities. Deze game gaf vooral inzicht in de blinde vlekken voor sommige groepen in de samenleving, die vanwege een mindere geletterdheid of digivaardigheid niet kunnen profiteren van maatregelen, doordat ze bijvoorbeeld geen gebruik (kunnen) maken van subsidies voor verduurzaming.
Vervolg
Dank aan de raadsleden en wethouders voor de kritische vragen en actieve deelname. De bijeenkomst vormde een mooie eerste stap richting een RES 2.0 voor de Metropoolregio Eindhoven. De komende maanden wordt de inhoud van de RES 2.0 verder ingevuld met de ambtenaren en bestuurders van de 21 gemeenten, provincie en beide waterschappen. In het voorjaar van 2027 zal de consultatieversie van de RES 2.0 gereed zijn en worden voorgelegd aan de raden voor zienswijzen.
op 28 oktober vindt de MRE Regioconferentie plaats, waar een sessie specifiek zal worden gewijd aan het thema netcongestie. Een uitnodiging met programma hiervoor volgt voor raadsleden aan wethouders.